آزمایش منیزیم خون و علت بالا بودن منیزیم در خون

منیزیم یکی از مهم ترین مواد معدنی مورد نیاز بدن است که در بیش از 300 واکنش آنزیمی نقش دارد. این عنصر در عملکرد صحیح عضلات، اعصاب، قلب، استخوان ها و تولید انرژی اهمیت زیادی دارد. اگر مقدار منیزیم خون از محدوده طبیعی کمتر یا بیشتر شود، عملکرد بسیاری از اندام های بدن دچار اختلال خواهد شد. به همین دلیل پزشکان در شرایط مختلف انجام آزمایش منیزیم خون (Magnesium Test) را برای بررسی وضعیت این ماده معدنی تجویز می کنند.

بالا بودن منیزیم خون یا هایپرمنیزیمی (Hypermagnesemia) اگرچه نسبت به کمبود منیزیم شیوع کمتری دارد، اما در صورت تشخیص ندادن و درمان نکردن می تواند باعث بروز عوارض جدی مانند افت فشار خون، اختلالات قلبی و حتی ایست قلبی شود. در این مقاله با علت انجام آزمایش منیزیم، رنج نرمال، علت بالا بودن منیزیم خون، علائم، عوارض و نحوه تفسیر نتایج آزمایش آشنا می شوید.

تفسیر آزمایش و نتیجه آن با آموزش رایگان

آزمایش منیزیم خون چیست؟

آزمایش منیزیم خون یک آزمایش بیوشیمیایی است که مقدار منیزیم موجود در سرم خون را اندازه گیری می کند. این آزمایش به پزشک کمک می کند تا وضعیت تعادل الکترولیت های بدن را ارزیابی کرده و علت برخی علائم مانند ضعف عضلانی، بی نظمی ضربان قلب، گرفتگی عضلات، کاهش سطح هوشیاری یا مشکلات کلیوی را بررسی کند.

از آنجا که بخش عمده منیزیم بدن در استخوان ها و داخل سلول ها قرار دارد، نتیجه این آزمایش باید همراه با علائم بیمار و سایر آزمایش های تکمیلی تفسیر شود.

چرا پزشک آزمایش منیزیم را تجویز می کند؟

پزشک ممکن است در شرایط زیر انجام آزمایش منیزیم خون را توصیه کند:

• بررسی عملکرد کلیه ها
• ارزیابی اختلالات الکترولیتی
• تشخیص علت ضعف عضلانی
• بررسی گرفتگی های مکرر عضلات
• کنترل بیماران مبتلا به بیماری های کلیوی
• بررسی علت آریتمی یا نامنظم بودن ضربان قلب
• پایش بیمارانی که مکمل منیزیم مصرف می کنند
• بررسی وضعیت بیماران بستری در بخش مراقبت های ویژه
• ارزیابی بیماران مبتلا به سوء تغذیه یا بیماری های گوارشی

رنج نرمال منیزیم خون

محدوده طبیعی منیزیم خون در بیشتر آزمایشگاه ها به صورت زیر است:

1.7 تا 2.4 میلی گرم در دسی لیتر (mg/dL)

یا

0.70 تا 1.00 میلی مول در لیتر (mmol/L)

ممکن است محدوده مرجع در آزمایشگاه های مختلف تفاوت جزئی داشته باشد؛ بنابراین همیشه تفسیر نهایی باید بر اساس رنج درج شده در برگه آزمایش انجام شود.

بالا بودن منیزیم خون چیست؟

اگر سطح منیزیم خون از محدوده طبیعی بیشتر باشد، به این وضعیت هایپرمنیزیمی گفته می شود.

در افراد سالم، کلیه ها منیزیم اضافی را از طریق ادرار دفع می کنند. بنابراین افزایش منیزیم خون بیشتر در افرادی دیده می شود که عملکرد کلیه آن ها دچار اختلال شده یا مقدار زیادی منیزیم از طریق دارو یا مکمل دریافت کرده اند.

علت بالا بودن منیزیم خون

مهم ترین علت های افزایش منیزیم خون عبارتند از:

نارسایی کلیه

شایع ترین علت هایپرمنیزیمی، کاهش عملکرد کلیه ها است. زمانی که کلیه نتواند منیزیم اضافی را دفع کند، سطح آن در خون افزایش پیدا می کند.

مصرف بیش از حد مکمل منیزیم

استفاده خودسرانه از مکمل های منیزیم یا مصرف دوزهای بالا بدون نظر پزشک می تواند باعث افزایش منیزیم خون شود.

مصرف زیاد داروهای حاوی منیزیم

برخی داروها مانند:

• آنتی اسیدهای حاوی منیزیم
• ملین های حاوی منیزیم
• مکمل های ورزشی

در صورت مصرف طولانی مدت یا بیش از حد ممکن است باعث افزایش منیزیم شوند.

کم کاری غدد فوق کلیوی

در برخی بیماری های غدد درون ریز، تنظیم الکترولیت های بدن مختل شده و احتمال افزایش منیزیم وجود دارد.

کم کاری تیروئید

در موارد شدید کم کاری تیروئید ممکن است سطح منیزیم خون افزایش پیدا کند.

کم آبی شدید بدن

در برخی بیماران مبتلا به دهیدراتاسیون، غلظت برخی الکترولیت ها از جمله منیزیم افزایش می یابد.

مصرف برخی داروها

برخی داروهای درمانی می توانند بر دفع منیزیم اثر گذاشته و موجب افزایش سطح آن شوند.

علائم بالا بودن منیزیم خون

در مراحل اولیه ممکن است بیمار علامتی نداشته باشد، اما با افزایش بیشتر سطح منیزیم علائم زیر ظاهر می شوند:

• ضعف عضلات
• احساس خواب آلودگی
• تهوع
• استفراغ
• افت فشار خون
• قرمزی پوست
• کاهش رفلکس های عصبی
• سرگیجه
• اختلال در تنفس
• کاهش سطح هوشیاری

هرچه سطح منیزیم بیشتر افزایش یابد، شدت علائم نیز بیشتر خواهد شد.

عوارض بالا بودن منیزیم خون

در صورت درمان نشدن، هایپرمنیزیمی می تواند عوارض خطرناکی ایجاد کند که مهم ترین آن ها عبارتند از:

اختلال ضربان قلب

افزایش منیزیم می تواند موجب کند شدن ضربان قلب یا ایجاد آریتمی های خطرناک شود.

افت شدید فشار خون

منیزیم بالا باعث گشاد شدن عروق شده و در موارد شدید افت فشار خون ایجاد می کند.

ضعف شدید عضلات

یکی از شایع ترین عوارض، کاهش قدرت عضلات و حتی فلج موقت عضلات است.

اختلال تنفسی

در موارد شدید، عضلات تنفسی نیز تحت تاثیر قرار گرفته و بیمار دچار مشکلات تنفسی می شود.

کاهش سطح هوشیاری

افزایش شدید منیزیم ممکن است موجب خواب آلودگی شدید، گیجی، بی حالی و حتی کما شود.

ایست قلبی

در موارد بسیار شدید و درمان نشده، هایپرمنیزیمی می تواند به ایست قلبی منجر شود و یک وضعیت اورژانسی محسوب می شود.

چه عواملی خطر بالا بودن منیزیم خون را افزایش می دهند؟

برخی افراد بیشتر در معرض هایپرمنیزیمی قرار دارند، از جمله:

• بیماران مبتلا به نارسایی کلیه
• سالمندان
• افراد دیابتی
• بیماران بستری
• مصرف کنندگان مکمل های منیزیم
• افرادی که از ملین های حاوی منیزیم به طور مداوم استفاده می کنند

نحوه انجام آزمایش منیزیم خون

برای انجام این آزمایش، نمونه خون از ورید بازو گرفته شده و در آزمایشگاه میزان منیزیم اندازه گیری می شود. این آزمایش ساده، سریع و بدون عارضه خاصی انجام می شود.

در برخی شرایط پزشک ممکن است همزمان آزمایش های زیر را نیز درخواست کند:

• کلسیم
• پتاسیم
• سدیم
• فسفر
• کراتینین
• اوره
• عملکرد کلیه

آیا آزمایش منیزیم نیاز به ناشتا بودن دارد؟

در بسیاری از موارد ناشتا بودن الزامی نیست، اما اگر آزمایش منیزیم همراه با سایر آزمایش های بیوشیمیایی مانند قند خون یا چربی خون انجام شود، پزشک ممکن است 8 تا 12 ساعت ناشتایی را توصیه کند.

نحوه تفسیر آزمایش منیزیم

تفسیر نتیجه آزمایش باید توسط پزشک انجام شود، اما به طور کلی:

نتیجه طبیعی: نشان دهنده تعادل مناسب منیزیم در خون است.

منیزیم بالا: می تواند ناشی از بیماری کلیوی، مصرف مکمل یا داروهای حاوی منیزیم و برخی بیماری های غدد باشد.

منیزیم پایین: معمولا در سوء تغذیه، اسهال مزمن، مصرف برخی داروها، دیابت کنترل نشده و بیماری های گوارشی دیده می شود.

پزشک نتیجه این آزمایش را در کنار سایر آزمایش ها، سابقه پزشکی و علائم بیمار بررسی می کند تا علت اصلی مشخص شود.

چگونه از افزایش منیزیم خون پیشگیری کنیم؟

برای کاهش احتمال هایپرمنیزیمی رعایت نکات زیر توصیه می شود:

• مصرف مکمل منیزیم فقط با تجویز پزشک
• کنترل منظم عملکرد کلیه
• پرهیز از مصرف خودسرانه ملین ها و آنتی اسیدهای حاوی منیزیم
• نوشیدن آب کافی
• پیگیری منظم بیماران مبتلا به بیماری های کلیوی
• انجام آزمایش های دوره ای در صورت مصرف داروهای مؤثر بر سطح منیزیم

انجام آزمایش منیزیم خون در آزمایشگاه صدر

اگر پزشک برای شما آزمایش منیزیم خون (Magnesium Test) تجویز کرده است، آزمایشگاه صدر با بهره گیری از تجهیزات پیشرفته، دستگاه های دقیق و کادر متخصص، خدمات انجام انواع آزمایش های بیوشیمی، الکترولیت ها و چکاپ های تخصصی را با بالاترین استانداردهای کنترل کیفیت ارائه می دهد. پاسخ دهی سریع، دقت بالا در اندازه گیری، رعایت کامل استانداردهای آزمایشگاهی و حضور کارشناسان مجرب، آزمایشگاه صدر را به انتخابی مطمئن برای انجام آزمایش های تشخیصی تبدیل کرده است. برای دریافت اطلاعات بیشتر، هماهنگی نمونه گیری و انجام آزمایش می توانید با آزمایشگاه صدر تماس بگیرید یا به صورت حضوری مراجعه کنید.